Quan hệ đối thoại ASEAN-Liên Hợp Quốc
09:50 14/08/2020

Hợp tác giữa ASEAN và Liên Hợp Quốc được lập từ sớm, thông qua các chương trình trợ giúp kỹ thuật giữa ASEAN và Chương trình Hợp tác Phát triển Liên Hợp Quốc (UNDP). Năm 1977, ASEAN và UNDP chính thức lập quan hệ đối tác; và UNDP là tổ chức duy nhất của Liên Hợp Quốc hưởng quy chế Bên đối thoại đặc biệt của ASEAN. Với sự trợ giúp của UNDP, nhiều chương trình, dự án đã được tiến hành, tập trung vào hỗ trợ phát triển nguồn nhân lực, và thúc đẩy liên kết khu vực.

Liên Hợp Quốc coi ASEAN là một trong 8 khu vực an ninh và là một trong những đối tác chiến lược và có vai trò quan trọng trong việc đảm bảo hòa bình và ổn định ở Đông Nam Á. Tổng Thư ký Liên Hợp Quốc đã mời đại diện của ASEAN tham gia Diễn đàn Tư vấn cấp cao của Liên Hợp Quốc với các tổ chức khu vực để bàn biện pháp nâng cao hơn nữa vai trò và sự phối hợp giữa Liên Hợp Quốc với các khu vực trong việc bảo đảm hòa bình, an ninh thế giới.

Ngày 4/12/2006, Đại hội đồng Liên Hợp Quốc đã thông qua Nghị quyết số Res/61/44 về Quy chế quan sát viên của ASEAN tại Liên Hợp Quốc và Nghị quyết số Res/61/46 về Hợp tác giữa ASEAN và Liên Hợp Quốc.

Ngày 27/9/2007, tại cuộc họp giữa các Ngoại trưởng ASEAN và Tổng thư ký Liên Hợp Quốc Ban Ki-mun bên lề Đại hội đồng Liên Hợp Quốc tại New York, Tổng Thư ký ASEAN và Tổng Thư ký Liên Hợp Quốc đã ký Bản ghi nhớ về Hợp tác giữa ASEAN và Liên Hợp Quốc.

Bản ghi nhớ gồm 9 điều nhằm thiết lập quan hệ đối thoại đầy đủ của ASEAN–LHQ trên các lĩnh vực chính trị an ninh, kinh tế, văn hoá-xã hội. Nội dung hợp tác bao gồm trao đổi thông tin, chuyên gia, triển khai các chương trình duy trì an ninh và hoà bình quốc tế và khu vực, thúc đẩy phát triển và thực hiện các Mục tiêu Phát triển Thiên niên kỷ…

Cho đến nay, ASEAN và Liên Hợp Quốc đã tổ chức được 4 Hội nghị Cấp cao: Hội nghị Cấp cao lần thứ nhất vào tháng 2/2000 tại Bangkok, Thái Lan bên lề Khóa họp lần thứ 10 Hội nghị Liên Hợp Quốc về Thương mại và Phát triển (UNCTAD); Hội nghị Cấp cao lần thứ 2 vào tháng 9/2005 tại New York, Mỹ; Hội nghị Cấp cao lần thứ 3 vào tháng 10/2010 tại Hà Nội; và Hội nghị Cấp cao lần thứ 4 vào tháng 11/2011 tại Bali, Indonesia.

Hội nghị Cấp cao ASEAN-Liên Hợp Quốc lần thứ 4 đã thông qua Tuyên bố chung về Tăng cường Đối tác toàn diện ASEAN-Liên Hợp Quốc, khẳng định duy trì cơ chế hợp tác 3 cấp, gồm Cấp cao ASEAN-Liên Hợp Quốc điều phối các vấn đề chính trị; cấp Ngoại trưởng (cuộc họp giữa các Ngoại trưởng ASEAN với Tổng Thư ký và Chủ tịch Đại hội đồng Liên Hợp Quốc hàng năm tại New York, Mỹ) kiểm điểm việc triển khai các hoạt động hợp tác; và đối thoại hợp tác giữa hai Ban Thư ký ASEAN và Liên Hợp Quốc.

ASEAN và Liên Hợp Quốc thúc đẩy hợp tác trong các lĩnh vực: xóa đói giảm nghèo, phòng chống các bệnh truyền nhiễm, biến đổi khí hậu, quản lý thiên tai và cứu trợ nhân đạo, an ninh năng lượng và lương thực, thực hiện các Mục tiêu Phát triển Thiên niên kỷ, nhân quyền, hòa bình và an ninh, và các vấn đề quốc tế và khu vực mà hai bên cùng quan tâm.

Hợp tác giữa ASEAN và các tổ chức/cơ quan thuộc Liên Hợp Quốc

Hợp tác giữa ASEAN và các tổ chức chuyên môn của Liên Hợp Quốc trải rộng trên nhiều lĩnh vực, chủ yếu là hòa bình an ninh, cam kết nhân đạo và hợp tác kinh tế-xã hội. Hiện có 35 cơ quan, tổ chức trong hệ thống Liên Hợp Quốc có quan hệ hợp tác hoặc tương trợ thường xuyên với ASEAN trên các lĩnh vực khác nhau với mức độ phát triển và thể chế hóa khác nhau.

Các cơ quan của Liên Hợp Quốc như Cơ quan Điều phối các vấn đề nhân đạo (UNOCHA), UNESCO, Cơ quan về Các hoạt động gìn giữ hòa bình (UNDPKO), Cơ quan về Ma túy và Tội phạm… đã tham dự một số hoạt động của Diễn đàn Khu vực ASEAN (ARF) trong các lĩnh vực cứu trợ thiên tai, gìn giữ hòa bình, chống khủng bố và tội phạm xuyên quốc gia.

Một số hiệp định hợp tác giữa ASEAN với các tổ chức của Liên Hợp Quốc, như: Cơ sở Đối tác ASEAN-UNDP (AUPF), Hiệp định hợp tác giữa ASEAN và UNAIDS (tháng 12/2005), Thoả thuận thư giữa Ban Thư ký ASEAN và UNDP về hợp tác phòng chống HIV/AIDS (5/5/2006), Chương trình khung hợp tác giữa ASEAN và Quỹ phát triển phụ nữ của Liên Hợp Quốc (UNIFEM); Biên bản ghi nhớ ASEAN-Chương trình Đa dạng Liên Hợp Quốc về Phát triển bền vững, Chương trình hợp tác giữa ASEAN và Tổ chức Sở hữu trí tuệ thế giới...